myoskeletiko-logo

Επιστημονικη εταιρεία για τη Μυοσκελετικη Υγεία

Laia.gr Ζωγραφιστά Βότσαλα - Πίνακες Ζωγραφικής

Ενημερωτικά Δελτία

Για να ενημερώνεστε με newsletter επικοινωνήστε μαζί μας στο email Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε.

Διαχείριση

07-03-2012

Αντιπυρηνικά αντισώματα. Η χαρά του Ρευματολόγου! Δρ. Αχιλ. Γεωργιάδης, ρευματολόγος.

Αντιπυρηνικά αντισώματα. Η χαρά του Ρευματολόγου!

Δρ. Αχιλ. Γεωργιάδης, ρευματολόγος.

 

Είναι ορισμένες εξετάσεις που κάνουν τον Ρευματολόγο να αισθάνεται πολύ ξεχωριστός μια και όλες οι άλλες ιατρικές ειδικότητες απευθύνονται σε αυτόν για να τις ερμηνεύσει. Μια από αυτές είναι και τα Αντιπυρηνικά  Αντισώματα (ΑΝΑ).

Πρόκειται για αντισώματα που δημιουργεί ο οργανισμός του ανθρώπου έναντι κάποιων στοιχείων του πυρήνος διαφόρων κυττάρων. Η παρουσία τους διαπιστώθηκε για πρώτη φορά από τον G. Friou το 1957 ο οποίος δημιούργησε και την ειδική εξέταση. Η αναζήτησή τους γίνεται στον ορό του αίματος με δύο μεθόδους, τον έμμεσο ανοσοφθορισμό και την ELISA. Aν και ο ανοσοφθορισμός είναι πιο ακριβής μέθοδος προτιμάται συνήθως η ELISA διότι είναι φθηνότερη.
Η τοπολογία της συγκέντρωσης των ΑΝΑ στον πυρήνα του κυττάρου διαφέρει και διαμορφώνονται διάφοροι τύποι φθορισμού όπως στικτός, ομοιογενής, πυρηνισκικός, κοκκιώδης και κεντρομεριδιακός. Ο τύπος του φθορισμού, παρόλο που έχουν χυθεί τόνοι μελάνης για την αξιολόγηση του, συνήθως  ελάχιστη διαγνωστική αξία έχει στην καθημερινή κλινική πράξη, παρόλο που ορισμένοι τύποι έχουν συνδεθεί με κάποιες νόσους, όπως πχ ο πυρινισκικός ανοσοφθορισμός λέγεται ότι απαντάται συχνότερα στην σκληροδερμία.
Υπάρχουν διάφοροι τύποι ΑΝΑ, οι οποίοι αρκετές φορές μπορούν να μας βοηθήσουν να ξεχωρίσουμε κάποιες ανοσολογικές παθήσεις με κοινά κλινικά χαρακτηριστικά όπως τα SSA, SSB, SM, RNP,Scl 70, Jo, ANCA, anti DNA κα. Το πρόβλημα με αυτούς τους τύπους είναι ότι η συχνότητά τους σε κάποια συγκεκριμένη νόσο εκφράζεται σε ποσοστά, επομένως εάν κάποιος από αυτούς βρεθεί σε κάποιον ασθενή δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την διαφοροδιάγνωση με κάποια άλλη νόσο διότι στην μία ευρίσκεται σε ποσοστό 80% και στην άλλη 60%. Επομένως την λύση εάν υπάρχει, θα την δώσει πάλι η κλινική εικόνα. Μόνο η παρουσία ή η απουσία τους είναι καμμιά φορά πολύ χρήσιμη.
Νόσοι που μπορούν να παρουσιάσουν ΑΝΑ σε διάφορους τίτλους είναι: Ο Συστηματικός Ερυθηματώδης Λύκος, το σύνδρομο Sjogren, η  Ρευματοειδής αρθρίτιδα, η αυτοάνοσος ηπατίτιδα, η σκληροδερμία, η πολυμυοσίτιδα ή δερματομυοσίτιδα, η νόσος του Addison, η ιδιοπαθής θρομβοκυττοπενική πορφύρα, η θυροειδίτιδα του Hashimoto, η αυτοάνοσος αιμολυτική αναιμία, ο σακχαρώδης διαβήτης τύπου ΙΙ, ιογενείς ή χρόνιες βακτηριδιακές λοιμώξεις, πνευμονικές παθήσεις (πνευμονική υπέρταση), γαστρεντερικές νόσοι όπως ελκώδης κολίτιδα, νόσος του Crohn κα, κάποιοι καρκίνοι, δερματικές παθήσεις ιδιαίτερα όταν είναι εκτεταμένες όπως η ψωρίαση και κάποια φάρμακα όπως η προκαϊναμίδη, η υδραλαζίνη και η dilantin.
Τα ΑΝΑ ανευρίσκονται σε ποσοστό περίπου 5% σε χαμηλούς τίτλους 1:40 ή καλύτερα κάτω από 1:160 (ανάλογα τη μέθοδο) και σε φυσιολογικά άτομα ιδιαίτερα εάν είναι ηλικίας περισσότερο από 60 ετών ή είναι συγγενείς ατόμων με σοβαρές αυτοάνοσες νόσους.
Ενα πρόσφατο άρθρο στο Arthritis & Rheumatism αναφέρει ότι ο επιπολασμός των ΑΝΑ στον γενικό πληθυσμό στις ΗΠΑ για ηλικίες 12 ετών και πάνω κυμαίνεται από 12,2 έως 15,5% και ανέρχεται με την ηλικία. Οι γυναίκες παρουσιάζουν ΑΝΑ σε υψηλότερο ποσοστό από τους άνδρες (17,8% έναντι 9,6%, p<0.001) και τα ΑΝΑ είναι λιγότερο συχνά σε υπέρβαρα ή παχύσαρκα άτομα. Δεν βρέθηκε συσχέτιση  των ΑΝΑ με την CRP, τη χρήση οινοπνεύματος, το κάπνισμα, το επίπεδο μόρφωσης και το οικογενειακό οικονομικό επίπεδο. Τα αποτελέσματα αυτά προήλθαν από την ανάλυση 4754 ατόμων από την NHANES (National Health and Nutrition Examination Survey), μεταξύ των ετών 1999-2004.
Από πρακτικής πλευράς τα ΑΝΑ αναζητώνται συνήθως σε παθήσεις που προκαλούν αρθρίτιδες ή χρόνιες πολυαρθραλγίες. Εάν βρεθούν θετικά σε τίτλο πάνω από 1:160 τότε η πρώτη νόσος που θα πρέπει να αναζητηθεί είναι ο Συστηματικός Ερυθηματώδης Λύκος διότι είναι και η πάθηση που τα ΑΝΑ απαντώνται σε ποσοστό πάνω από 95%. Εάν η πιθανότητα της παρουσίας Ερυθηματώδους Λύκου αποκλεισθεί τότε ένα πολύ καλό ιστορικό μπορεί να μας βοηθήσει να εντοπίσουμε μια από τις παραπάνω νόσους που αναφέρθηκαν και που συνδυάζονται με την παρουσία ΑΝΑ.
Συμπερασματικά θα μπορούσε να πει κανείς ότι η ανεύρεση ΑΝΑ σε έναν ασθενή και μάλιστα σε τίτλους κάτω του 1:160 δεν αποτελεί στοιχείο που θα πρέπει να μας τρομοκρατήσει και να μας κάνει να δώσουμε άλλες 30 πανάκριβες εξετάσεις για να κάνουμε διαφοροδιάγνωση. Τα ΑΝΑ δεν είναι ειδικά και μπορούν να συνυπάρχουν σε πολλές νόσους χωρίς να προκαλούν περισσότερα προβλήματα. Εάν μάλιστα θέλουμε να είμαστε πιο ασφαλείς μπορούμε να παρακολουθούμε τον τίτλο τους ανά 4μηνο.
Αντίθετα εάν ο τίτλος τους είναι πάνω από 1:160, τότε υποχρεούμεθα να αναζητήσουμε μια σοβαρή αυτοάνοση πάθηση με την εκτέλεση και άλλων εξετάσεων.
Τα ΑΝΑ όπως και άλλες εξετάσεις στην ιατρική, αιματολογικές, ακτινολογικές και άλλες, μπορούν να αντιμετωπισθούν με δύο τρόπους: α) Τον Αμερικάνικο και β) Τον Ευρωπαϊκό. Στον πρώτο δίνουμε ό,τι εξετάσεις σχετικές με το πρόβλημα γνωρίζουμε, μετά αξιολογούμε τα αποτελέσματά τους και βάζουμε διάγνωση και θεραπεία. Στον δεύτερο, προσπαθούμε με την βοήθεια του ιστορικού να περιορίσουμε την διάγνωση σε 2-3 παθήσεις και δίνουμε μόνο τις εξετάσεις που καλύπτουν αυτές τις παθήσεις. Ο πρώτος είναι πολύ ακριβός αλλά δεν χρειάζεται ιδιαίτερες ιατρικές γνώσεις, σπατάλη χρόνου και προσφέρει κάλυψη στον γιατρό και ασφάλεια στον ασθενή. Ο δεύτερος είναι φτηνότερος, χρειάζεται ο γιατρός να έχει πολλές γνώσεις, να σπαταλήσει χρόνο και να αναλάβει την πλήρη ευθύνη της διάγνωσης. Απαιτεί ακόμη ο ασθενής να εμπιστεύεται τον γιατρό του και να ευρίσκεται σε συνεχή επαφή μαζί του. Ο κάθένας από εμας, γιατρός ή ασθενής ας διαλέξει τον τρόπο που του αρέσει καλύτερα.

 

Βιβλιογραφία

Satoh M, Chan EK, Ho LA, Rose KM, Parks CG, Cohn RD, Jusko TA, Walker NJ, Germolec DR, Whitt IZ, Crockett PW, Pauley BA, Chan JY, Ross SJ, et al.,Prevalence and sociodemographic correlates of antinuclear antibodies in the United States. Arthritis Rheum. 2012 Jan 11. doi: 10.1002/art.34380. [Epub ahead of print]